യുദ്ധക്കളം മുതൽ ബഹിരാകാശം വരെ എത്തിയ ഒരേയൊരു പാനീയം; ചുവപ്പും വെള്ളയും ചേർന്ന ആവേശത്തിന്റെ കഥ.
കോക്ക കോളയുടെ ജനനം: ഒരു ഫാർമസിസ്റ്റിന്റെ അത്ഭുതക്കൂട്ട്!
1886 മെയ് മാസത്തിലെ ഒരു ഉച്ചതിരിഞ്ഞ നേരം. അമേരിക്കയിലെ ജോർജിയയിലുള്ള അറ്റ്ലാന്റ നഗരം പതിവുപോലെ തിരക്കിലായിരുന്നു. അവിടുത്തെ 'ജേക്കബ്സ് ഫാർമസി' (Jacobs' Pharmacy) എന്ന മരുന്നുകടയിൽ അന്ന് ഒരു പുതിയ പരീക്ഷണം നടക്കുകയായിരുന്നു.
അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്ത സൈനികനും ഫാർമസിസ്റ്റുമായ ഡോ. ജോൺ പെംബർട്ടൺ (Dr. John Pemberton) ആയിരുന്നു ആ പരീക്ഷണത്തിന് പിന്നിൽ. യുദ്ധത്തിൽ പരിക്കേറ്റ പെംബർട്ടൺ, തന്റെ കഠിനമായ വേദനയ്ക്കും തളർച്ചയ്ക്കും പരിഹാരം കാണാനുള്ള ശ്രമത്തിലായിരുന്നു. തന്റെ ലാബിൽ വിവിധതരം മരുന്നുകളും സിറപ്പുകളും ചേർത്തുവെച്ച് അദ്ദേഹം ഒരു കടുംനിറത്തിലുള്ള മിശ്രിതം തയ്യാറാക്കി.
പെംബർട്ടൺ ഈ സിറപ്പ് ജേക്കബ്സ് ഫാർമസിയിൽ എത്തിച്ചു. അവിടെ വെച്ച് അബദ്ധവശാൽ ഈ സിറപ്പിലേക്ക് സാധാരണ വെള്ളത്തിന് പകരം കാർബണേറ്റഡ് വാട്ടർ (സോഡാ വെള്ളം) കലർത്താൻ ഇടയായി. ഈ മിശ്രിതം രുചിച്ചു നോക്കിയവർക്ക് അത് അവിശ്വസനീയമായ അനുഭവമാണ് നൽകിയത്. അങ്ങനെ ലോകം ഇന്ന് ആരാധിക്കുന്ന 'കോക്ക കോള' എന്ന പാനീയം ഒരു തലവേദന മരുന്നായി അറ്റ്ലാന്റയിലെ തെരുവിൽ പിറവി എടുത്തു.
പേരിന് പിന്നിലെ രഹസ്യം (The Name)
പെംബർട്ടന്റെ അക്കൗണ്ടന്റായിരുന്ന ഫ്രാങ്ക് റോബിൻസൺ ആണ് 'കോക്ക കോള' എന്ന പേര് നിർദ്ദേശിച്ചത്. ഇതിലെ പ്രധാന ചേരുവകളായ 'കോക്ക' ഇലകളിൽ നിന്നും 'കോള' നട്സിൽ നിന്നുമാണ് ഈ പേര് വന്നത്. ഇന്ന് ലോകപ്രസിദ്ധമായ ആ മനോഹരമായ കൈയക്ഷരത്തിലുള്ള (Spencerian script) ലോഗോ തയ്യാറാക്കിയതും റോബിൻസൺ തന്നെയാണ്.
138 വർഷമായി കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന രഹസ്യം (The Secret Formula)
കോക്ക കോളയുടെ യഥാർത്ഥ ചേരുവ (Formula) ഇന്നും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ രഹസ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്. അറ്റ്ലാന്റയിലെ ഒരു വലിയ വോൾട്ടിലാണ് (Vault) ഈ രഹസ്യക്കൂട്ട് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ ഫോർമുല അറിയാവുന്ന ചുരുക്കം ചില ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഒരേ വിമാനത്തിൽ യാത്ര ചെയ്യാറില്ല എന്നുപോലും പറയപ്പെടുന്നു!
കുപ്പിയുടെ ആകൃതി (The Iconic Bottle)
മറ്റ് പാനീയങ്ങളിൽ നിന്ന് കോക്ക കോളയെ തിരിച്ചറിയാൻ 1915-ൽ അവർ ഒരു പ്രത്യേക ഡിസൈനിലുള്ള കുപ്പി പുറത്തിറക്കി (Contour Bottle). ഇരുട്ടത്താണെങ്കിൽ പോലും തൊട്ടുനോക്കിയാൽ അത് കോക്ക കോളയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം എന്നതായിരുന്നു ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. കൊക്കോ കായയുടെ ആകൃതിയിൽ നിന്നാണ് ഈ ഡിസൈൻ പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടത്.
യുദ്ധവും ആഗോള വളർച്ചയും (Global Reach)
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് അമേരിക്കൻ പട്ടാളക്കാർ പോകുന്നിടത്തെല്ലാം 5 സെന്റിന് കോക്ക കോള എത്തിക്കുമെന്ന് കമ്പനി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇത് ലോകമെമ്പാടും ഈ ബ്രാൻഡ് പ്രശസ്തമാകാൻ കാരണമായി. 1985-ൽ ബഹിരാകാശത്ത് (Space) ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ച ശീതളപാനീയവും കോക്ക കോളയാണ്.
നമ്മൾ ഇന്ന് കാണുന്ന ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ച സാന്താക്ലോസിന്റെ രൂപം ജനപ്രിയമാക്കിയത് 1930-കളിൽ കോക്ക കോള നടത്തിയ പരസ്യങ്ങളിലൂടെയാണ്.
ക്യൂബയിലും ഉത്തരകൊറിയയും മാത്രമാണ് ഔദ്യോഗികമായി കോക്ക കോള വിൽക്കാത്ത രാജ്യങ്ങൾ.
ആദ്യ വർഷത്തെ കച്ചവടം:
തുടക്കത്തിൽ ഈ പാനീയത്തിന് പ്രത്യേക പേരോ ലോഗോയോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. പെംബർട്ടന്റെ അക്കൗണ്ടന്റായ ഫ്രാങ്ക് റോബിൻസൺ ആണ് ഈ പാനീയത്തിന് 'കോക്ക കോള' എന്ന് പേരിട്ടത്. തന്റെ മനോഹരമായ കൈയക്ഷരത്തിൽ അദ്ദേഹം ആ പേര് എഴുതി. ഇന്നും നമ്മൾ കാണുന്ന ലോഗോയുടെ അടിസ്ഥാനം ആ കൈയക്ഷരമാണ്.
ആദ്യ വർഷം ഒരു ദിവസം ശരാശരി ഒമ്പത് ഗ്ലാസ് പാനീയം മാത്രമാണ് വിറ്റുപോയിരുന്നത്. ഒരു ഗ്ലാസിന് വെറും 5 സെന്റ് (അമേരിക്കൻ പണം) മാത്രമായിരുന്നു അന്നത്തെ വില. മരുന്ന് എന്ന നിലയിൽ വിപണിയിലെത്തിയ കോക്ക കോള, പതുക്കെ ആളുകളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ദാഹശമനിയായി മാറുകയായിരുന്നു.
ഇന്ത്യയിലെ കോക്ക കോള: നിരോധനവും വീരോചിതമായ തിരിച്ചുവരവും!
ആദ്യത്തെ വരവും വളർച്ചയും (1950)
1886-ൽ അമേരിക്കയിൽ ജനിച്ച കോക്ക കോള 1950-ലാണ് ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി ഫാക്ടറി തുറക്കുന്നത്. വളരെ വേഗം തന്നെ ഇന്ത്യൻ വിപണിയിലെ ഒന്നാം നമ്പർ പാനീയമായി ഇത് മാറി.
എന്നാൽ 1977-ൽ കേന്ദ്രത്തിൽ അധികാരത്തിൽ വന്ന ജനതാ പാർട്ടി സർക്കാർ വിദേശ കമ്പനികൾക്ക് മേൽ കർശന നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തി. അന്നത്തെ വ്യവസായ മന്ത്രിയായിരുന്ന ജോർജ്ജ് ഫെർണാണ്ടസ് കോക്ക കോളയോട് രണ്ട് പ്രധാന കാര്യങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു. കമ്പനിയുടെ 60% ഓഹരികൾ ഇന്ത്യൻ പങ്കാളികൾക്ക് നൽകണം.
കോക്ക കോളയുടെ അതീവ രഹസ്യമായ 'ഫോർമുല' (Secret Formula) സർക്കാരിന് വെളിപ്പെടുത്തണം.
തങ്ങളുടെ ബിസിനസ്സ് രഹസ്യം ആർക്കും വിട്ടുകൊടുക്കില്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച കോക്ക കോള, ഇന്ത്യ വിടാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെ 1977-ൽ കോക്ക കോള ഇന്ത്യയിൽ നിരോധിക്കപ്പെട്ടു.
'
ക്യാമ്പ'യുടെയും 'തംസ് അപ്പി'ന്റെയും കാലം:
കോക്ക കോള പോയതോടെ ഇന്ത്യൻ വിപണിയിൽ വലിയൊരു വിടവുണ്ടായി. ഇത് മുതലെടുത്ത് Campa Cola, Thums Up, Gold Spot, Limca തുടങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ ബ്രാൻഡുകൾ ജനപ്രിയമായി. ഏകദേശം 16 വർഷത്തോളം ഇന്ത്യക്കാർ കുടിച്ചിരുന്നത് ഈ തനിനാടൻ പാനീയങ്ങളായിരുന്നു.
1993-ലെ തിരിച്ചുവരവ്
1991-ൽ ഇന്ത്യ സാമ്പത്തിക ഉദാരവൽക്കരണം (Liberalization) പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ വിദേശ കമ്പനികൾക്ക് വീണ്ടും വാതിലുകൾ തുറന്നു. 1993-ൽ കോക്ക കോള ഇന്ത്യയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി. എന്നാൽ തിരിച്ചുവരവ് അത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. അപ്പോഴേക്കും ഇന്ത്യക്കാരുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ബ്രാൻഡായി മാറിയ 'തംസ് അപ്പ്' (Thums Up) ആയിരുന്നു അവരുടെ പ്രധാന എതിരാളി.
തംസ് അപ്പിനെ സ്വന്തമാക്കൽ:
ഇന്ത്യൻ വിപണി കീഴടക്കാൻ തംസ് അപ്പിനെ തോൽപ്പിക്കുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത് അതിനെ സ്വന്തമാക്കുന്നതാണെന്ന് കോക്ക കോള തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഒടുവിൽ പാർലെ (Parle) ഗ്രൂപ്പിൽ നിന്ന് തംസ് അപ്പ്, ലിംക, ഗോൾഡ് സ്പോട്ട് എന്നീ ബ്രാൻഡുകളെ കോക്ക കോള വിലയ്ക്ക് വാങ്ങി. ഇന്നും ഇന്ത്യയിൽ കോക്ക കോളയേക്കാൾ കൂടുതൽ വിറ്റഴിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയമായി തംസ് അപ്പ് തുടരുന്നത് ഒരു കൗതുകമാണ്.
കോക്ക കോളയുടെ 130-ലധികം വർഷത്തെ ചരിത്രത്തിൽ കുപ്പികളുടെ ഡിസൈനിൽ വന്ന മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. 1894-ലെ ലളിതമായ കുപ്പിയിൽ നിന്ന് ഇന്നത്തെ ലോകപ്രശസ്തമായ 'കോണ്ടൂർ' (Contour) ആകൃതിയിലേക്കുള്ള പരിണാമം താഴെ കാണാം:
കുപ്പിയുടെ ചരിത്രത്തിലെ നാഴികക്കല്ലുകൾ:
ഹച്ചിൻസൺ കുപ്പി (1894): ജോസഫ് ബിഡൻഹാം എന്ന ബിസിനസ്സുകാരൻ ആദ്യമായി കോക്ക കോള കുപ്പിയിലാക്കി വിൽക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഉപയോഗിച്ചതാണിത്. ഇന്നത്തെ സോഡാ കുപ്പികൾക്ക് സമാനമായ നേരായ ആകൃതിയായിരുന്നു ഇതിന്.
നേരായ വശങ്ങളുള്ള കുപ്പി (1900-1915): ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ വിവിധ കമ്പനികൾ കോക്ക കോള കുപ്പിയിലാക്കിയിരുന്നു. എന്നാൽ പലരും സമാനമായ കുപ്പികൾ ഉപയോഗിച്ചതോടെ യഥാർത്ഥ കോക്ക കോള തിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമായി.
കോണ്ടൂർ കുപ്പിയുടെ ജനനം (1915): ഇരുട്ടത്താണെങ്കിൽ പോലും തൊട്ടുനോക്കിയാൽ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന ഒരു കുപ്പി വേണമെന്ന് കമ്പനി തീരുമാനിച്ചു. റൂട്ട് ഗ്ലാസ് കമ്പനി ഡിസൈൻ ചെയ്ത ഈ കുപ്പി കൊക്കോ കായയുടെ ആകൃതിയിൽ നിന്നാണ് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടത്.
ആധുനിക കുപ്പി: 1915-ലെ അതേ അടിസ്ഥാന ഡിസൈൻ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് കാലത്തിനനുസരിച്ചുള്ള മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയാണ് ഇന്നത്തെ ഗ്ലാസ്, പ്ലാസ്റ്റിക് കുപ്പികൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്.
ആദ്യ പരസ്യം (The First Advertisement)
1886 മെയ് 29-ന് 'അറ്റ്ലാന്റ ജേണലിൽ' ആണ് കോക്ക കോളയുടെ ആദ്യ പരസ്യം വരുന്നത്. "Delicious! Refreshing! Exhilarating! Invigorating!" എന്നതായിരുന്നു അന്നത്തെ ടാഗ്ലൈൻ. വെറുമൊരു പാനീയത്തിനപ്പുറം അതൊരു ഊർജ്ജസ്വലതയുടെ പ്രതീകമായി അവർ അവതരിപ്പിച്ചു.
വിപണിയിലെ കരുത്ത്: ലോകത്തും ഇന്ത്യയിലും
ഇന്ന് കോക്ക കോളയുടെ വിപണി ആധിപത്യം അമ്പരപ്പിക്കുന്നതാണ്:
ആഗോളതലത്തിൽ: ദിവസേന ഏകദേശം 1.9 ബില്യൺ (190 കോടി) കോക്ക കോള ഉൽപ്പന്നങ്ങളാണ് ലോകമെമ്പാടും വിറ്റഴിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഇന്ത്യയിൽ: ഇന്ത്യയിലെ ശീതളപാനീയ വിപണിയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം കോക്ക കോളയുടെ കൈവശമാണ്. പ്രതിവർഷം ശതകോടിക്കണക്കിന് ലിറ്റർ പാനീയമാണ് ഇന്ത്യക്കാർ കുടിച്ചു തീർക്കുന്നത്.
തംസ് അപ്പ് ആണ് ഇന്ത്യയിൽ അവരുടെ ഏറ്റവും വലിയ 'ഹീറോ'.
ബ്രാൻഡ് അംബാസഡർമാർ (Brand Ambassadors)
കാലാകാലങ്ങളിൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ താരങ്ങളാണ് കോക്ക കോളയുടെ മുഖമായി മാറിയിട്ടുള്ളത്.
അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ: എൽവിസ് പ്രെസ്ലി മുതൽ ലയണൽ മെസ്സി വരെ.
ഇന്ത്യയിൽ: ആമിർ ഖാൻ, ഐശ്വര്യ റായ്, സൽമാൻ ഖാൻ, അക്ഷയ് കുമാർ (തംസ് അപ്പ്), ദീപിക പദുകോൺ, ഇപ്പോൾ ഷാരൂഖ് ഖാൻ വരെ ഈ ബ്രാൻഡിനെ നയിച്ചു.
വിവാദങ്ങളും നിഴൽവശങ്ങളും (The Negative Elements)
ഏതൊരു വലിയ ബ്രാൻഡിനെയും പോലെ കോക്ക കോളയും വലിയ വിമർശനങ്ങൾ നേരിട്ടിട്ടുണ്ട്:
ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ: അമിതമായ പഞ്ചസാരയുടെ അളവ് പൊണ്ണത്തടിക്കും പ്രമേഹത്തിനും കാരണമാകുന്നു എന്ന പരാതി വ്യാപകമാണ്.
കീടനാശിനി വിവാദം (ഇന്ത്യ): 2003-ൽ ഇന്ത്യയിലെ കോക്ക കോള കുപ്പികളിൽ കീടനാശിനിയുടെ അംശമുണ്ടെന്ന CSE റിപ്പോർട്ട് വലിയ വിവാദമുണ്ടാക്കി.
ജലചൂഷണം: പ്ലാന്റുകൾക്ക് വേണ്ടി വൻതോതിൽ ഭൂഗർഭജലം ഉപയോഗിക്കുന്നത് മൂലം പല ഗ്രാമങ്ങളിലും കുടിവെള്ള ക്ഷാമം ഉണ്ടായെന്ന പരാതിയുണ്ട് (ഉദാഹരണത്തിന് കേരളത്തിലെ പ്ലാച്ചിമട).
പ്ലാസ്റ്റിക് മലിനീകരണം: ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യം ഉണ്ടാക്കുന്ന കമ്പനികളിലൊന്നായി പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ കോക്ക കോളയെ കുറ്റപ്പെടുത്താറുണ്ട്.
വെറുമൊരു പാനീയം എന്നതിലുപരി 'മാർക്കറ്റിംഗ്' എന്ന കലയെ ലോകത്തിന് പഠിപ്പിച്ചു കൊടുത്ത ബ്രാൻഡാണ് കോക്ക കോള. വൈകാരികമായ പരസ്യങ്ങളിലൂടെയും കൃത്യമായ വിതരണ ശൃംഖലയിലൂടെയും അവർ ഇന്നും ലോകത്തെ ഒന്നാം നമ്പർ പാനീയമായി തുടരുന്നു.
താൻ നിർമ്മിച്ച ഈ പാനീയം ലോകം മുഴുവൻ കീഴടക്കുമെന്ന് കാണാൻ ഭാഗ്യം ലഭിക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ, 1888-ൽ ജോൺ പെംബർട്ടൺ അന്തരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് തൊട്ടു മുൻപാണ് ആസ കാൻഡ്ലർ (Asa Candler) എന്ന ബിസിനസ്സുകാരൻ വെറും 2,300 ഡോളറിന് (ഇന്നത്തെ ഏകദേശം 8,500 ഡോളർ) കോക്ക കോളയുടെ അവകാശം വാങ്ങിയത്. കാൻഡ്ലറുടെ ബിസിനസ്സ് ബുദ്ധിയിലൂടെയാണ് കോക്ക കോള പിന്നീട് ആഗോള ബ്രാൻഡായി മാറിയത്.
Coca-Cola invention story-John Pemberton Coca-Cola-Coca-Cola ban in India 1977-Coca-Cola secret formula Malayalam-Thums Up vs Coca-Cola history-Plachimada struggle history-Soft drink business stories Malayalam-Product Stories VOC Media